Moeten

Vroeger, in ons grote gezin met vader, stiefmoeder, inwonende tante, 1 broer en 2 zusjes, diverse katten, konijnen, kippen, een verknipte hond en eigen moestuin,   was er altijd werk.
Mijn vader werd op mijn 6de na een zwaar auto-ongeluk volledig afgekeurd. En toen begon het gedonder. Hij greep naar de fles. En bleef het daar nou maar bij…..maar dat doet er niet meer toe.
Mijn vader dacht ook dat hij een prima timmerman, loodgieter, metselaar en eigenlijk allround klusser was.  Met als gevolg dat hij ons huis verbouwde. Een jarenlang traject waar letterlijk geen einde aan kwam.  (hij was nooit klaar…nooit was er iets af)
Mijn stiefmoeder was fulltime onderwijzeres, en deed daar ook nog IB werk bij. Overdag was ze dus op school, en ’s avonds zat ze achter haar bureautje huiswerk na te kijken en lessen voor te bereiden.  (zij was altijd bezig met het zorgen voor ons)
Aan mijn verstandelijk beperkte tante hadden we sowieso niet veel. Ze zat op de bank en rookte het ene pakje shag na het andere weg… ( als je echt niets kan, mag je zitten)
Financieel was het dus een drama ..vooral omdat het grootste gedeelte van het hard verdiende geld zo rechtstreek naar de Amstel en Bavariafabrieken ging.. (zware financiële stress…ook nu nog een van mijn grootste angsten)

Zoals al eerder gezegd liep mijn vader vaak stomdronken door het huis. Hij begon met 10 klussen, maar maakte zelden iets af. Aan ons de schone taak om zijn troep achter zijn reet op te ruimen. Wij moesten het gereedschap terug leggen en onderhouden, afval opruimen en zorgen dat hij niet over de rommel struikelde.
Ook kregen wij (al op zeer jonge leeftijd, begreep ik van mijn therapeut)  ‘taken’ .

4 kinderen, dus het gehele huishouden was ook per week in 4 groepen verdeeld.
A. de huiskamer / gang schoonmaken
B. keuken schoonhouden, boodschappen en koken
C. tuin bijhouden  en dieren verzorgen
D. de was/ bijkeuken ( en de wasmand MOEST leegzijn)

9 jaar was ik… toen ik voor 7 mensen kookte. ( het zorgen voor grote gezinnen ben ik dus gewend 😉 ). Tijd voor vriendinnetjes was er amper ( en dan had ik ook nog het ongeluk in Aartswoud te wonen, maar in Hoogwoud naar school te gaan. .dus 4-5 km fietsen)
Later werd toestemming om uit te gaan, rustig ingetrokken als bleek dat ik vergeten was de vuilniszak te verwisselen.
Mijn vader spatte figuurlijk van kwaadheid uiteen als hij ons ’niets-doende’ betrapte. (Het feit dat ik nu realiseer dat ik ‘betrapte ‘ gebruik is alweer een eyeopener.)
Maar zo voelde het absoluut!

Hij ontplofte als wij niets deden. Op de bank zitten was voor oude mensen, die mogen de hele dag op de bank zitten. Slapen doe je in je bed, en als je ziek bent, ben je daar ook. Ziek zijn en dan thuis komen en op de bank liggen?? Dat mocht bij ons echt niet hoor!!
‘Chillen’ zoals de jongelui tegenwoordig plegen te doen? *lees: in groepjes op straat rondhangen en gewoon lekker kletsen met elkaar * Echt niet!!

Van ons alle vier hing het schoolschema op het prikbord, en owee als we niet binnen een half uur na de laatste les thuis waren. En dan: EERST je taken, DAN je huiswerk…. En natuurlijk was er daarna geen tijd voor ontspanning.
Ik hoor hem in mijn hoofd nog schreeuwen dat ik IETS NUTTIGS moest gaan doen, en MET MIJN LUIE DONDER aan de gang moest gaan.
Nooit een complimentje, nooit een vriendelijk woord. Om hem te pleasen ging ik dus nog meer klusjes doen.
Want dat was toch waar ik papa blij mee maakte?
Om hem te pleasen nam ik extra, en soms ook de taken van anderen over. Vooral als die proefwerkweken hadden. Ik kon dat. Ik redde dat.

En ik wilde zo graag de goedkeuring van mijn vader….die ik tot op de dag van vandaag natuurlijk nooit gekregen heb.

Dat ik dus een kronkel heb opgelopen is niet vreemd. Ik MOET eerst mijn werk afhebben voordat ik mag ontspannen. Ik MOET alles tot uit den treure gecheckt hebben dat het in orde is, voordat ik mag zitten. Thuis rustig koffie drinken?  kan ik niet.
Mijn koffie staat altijd koud te worden omdat ik in die tussentijd alweer aan een nieuw klusje begonnen ben…. Met het verschil dat ik het wel afmaak. Gevolg:  Koude koffie in mijn beker, oude naar asfalt smakende koffie in een bruin geblakerde pot, en een doorgedraaide mama.  Ik heb eigenlijk niet eens koffie nodig, hahaha 😀
Als ik hete koffie wil, moet ik het bij een ander halen. Dan blijf ik wel zitten.

Dat moet ik nu ombuigen. Maar ik weet niet hoe!! Je moet voor jezelf zorgen, en jezelf accepteren en lief zijn voor jezelf, hoor ik van alle kanten.
Maar niemand verteld hoe dat moet. Als ik ga schoonmaken, weet ik dat ik warm water en zeep, en een borstel of doeken nodig heb. Dat is veilig. Ik weet welke tools ik nodig heb om tot het uiteindelijke resultaat terecht te komen. Ik ken de procedures.

Lief zijn voor een ander kan ik ook. Dan maak ik koffie of thee, biedt een luisterend oor als dat nodig is en ik neem werk uit handen. Dat kan ik. Daar ben ik goed in.
Maar hoe moet ik werk uit mijn eigen handen nemen?

Gewoon ‘niet doen!!’  gaat niet. Dan hoor ik weer de stem van mijn vader die op minne toon vraagt of ik al mijn werk al gedaan heb? En of mijn taken af zijn?? En of hij ( ow gruwel!!!) het even moet controleren?? * zie nu in gedachte zo’n verschrikkelijk nare man met witte handschoentjes die over de deurstijlen wrijft om te kijken of er stof ligt en je hebt een aardig beeld van mijn pa*
Maar lief zijn voor mezelf………………..?

Zodra ik ga zitten, hoor ik die stem . Zodra ik mijzelf voorneem vandaag niets te doen, besef ik dat ik zonder werk, ook geen geld krijg en dus ook niet voor mezelf kan zorgen!
Zodra ik bedenk dat ik een lui dagje ga nemen, hoor ik die stem zeggen: “Ga wat nuttigs doen!! En voel ik de klappen tegen mijn achterhoofd weer” ..
Dank je wel pap…dank je voor je wijze lessen…ik zal ze NOOIT VERGETEN!!

18 thoughts on “Moeten

  1. Kim says:

    Heftig hoor ik snap waarom je er een beetje aan twijfelde om het te publiceren. Maar je bent niet meer dat kleine meisje met haar dronken vader op de achtergrond. Je zit nu niet meer in die situatie dus behandel jezelf niet zo zoals jou vader jou altijd behandelde.
    En als het helpt om jou op je kont te laten zitten kom je maar elke ochtend bij mij koffie drinken! Dikke kus en een knuffel

  2. Die stem die je hoort van je vader, dat is eigenlijk een kleine Jolanda in jou die zich als aangepast kind (zie mijn artikel over egotoestanden: http://www.odendaaladvies.nl/index.php/artikelen/37-egotoestanden ) ten koste van alles wil conformeren aan haar vader. Die kleine Jolanda in jou heeft soms het stuur in handen en controleert jou. Ondanks dat je vader niet meer direct om je heen dat roept, doe jij nog steeds onbewust wat jij denkt dat je vader wil.

    Stap 1 is bewustwording: probeer je bewust te worden wanneer je dat gevoel en die stem voelt komen. Hoe vaker je je er bewust van bent, hoe sneller je andere wegen om te reageren kunt aanleren.

    Stap 2 is dan ook bewust momenten zoeken waarop jij die stem gaat ervaren. Doe dat samen met iemand die goed kan luisteren.
    Die stem negeer je niet. Je veroordeelt hem niet. Jouw ouders deden wat ze konden met de middelen die ze hadden.
    Kijk naar die stem, hoor hem en bespeur de behoefte van kleine Jolanda om te merken dat haar vader haar goed keurt. Voel dat. Voel ook het verdriet en de boosheid die er vast om heen hangen.
    Voel ook het verschil tussen kleine Jolanda van toen die zich wil aanpassen en grote Jolanda van nu die wellicht iets anders wil, bijvoorbeeld rustig een kop koffie drinken.

    Knuffel die kleine Jolanda en stel haar gerust. Wees zacht voor die kleine Jolanda die die stem van je vader nog steeds moet aanhoren.

    Kies dan bewust en zonder schuld voor nu koffie drinken. Beloof kleine Jolanda dat je over een bepaalde tijd weer dit of dat gaat doen, maar dat je haar nu even niet nodig hebt.

    Geniet van je koffie.

    Zoiets vaak oefenen en je zult hier in groeien. Wellicht dat de nuance van mijn advies anders moet, beter passend bij jou….daarvoor zouden we eens verder kunnen praten.

    • Jolanda says:

      Bij de eerste zin zat mijn keel vast.
      Ik herken wat je zegt, en zal er zeker mee aan de gang gaan. Dank je wel en bedankt voor je link. Die ga ik nog eens op mijn gemak nalezen.
      En nog eens..
      En nog eens…..

  3. Silvia says:

    Jeetje, Jolan, de tranen stromen over mijn wangen als ik jouw verhaal lees. Wat een mooi advies krijg je van Patrick, hopelijk kun je daar iets mee. En wat een herkenning op het gebied van pleasen. Dikke knuffel.

    • Jolanda says:

      Sorry meis. Bij het schrijven gebeurde dat ook bij mij. Nu ik het zelf een paar keer gelezen en dan gaat het beter.
      Patrick’s reactie was wéér raak.. en ik kan er veel mee. Hopelijk jij ook!

      • Silvia says:

        Zeker, ik ga zijn link ook ff bewaren. Ik ben al jaren bezig om beter voor mezelf te zorgen, maar en het blijft moeilijk. Het is voor mij gemakkelijker om het een ander te adviseren dan het zelf te doen (maar dat zul jij dan ook wel weer herkennen :-).

  4. Jolanda says:

    jeee Jolanda wat een heftig verhaal zeg. Ik begrijp waarom je schrijft dat je nog niet zeker wist of je dit wel wilde plaatsen.
    Huilen hoefde ik niet. Ik ben zelf in een heel beschermend gezin opgegroeit.

    Maar ik herken dan wel weer dat ook ik niet weet hoe ik voor mezelf moet zorgen…
    Ik kan wel voor een ander zorgen … daar zijn hele opleidingen voor die soms 3 – 4 jaar duren. Daar krijg je de tools om te luisteren, begrip te tonen, te adviseren en te instrueren.

    Gelukkig kreeg je al tips waar je zelf van zegt dat je daar wat mee kunt.

  5. Je kunt pas echt goed voor een ander zorgen als je goed voor jezelf zorgt. Dat is met name wat je leert op opleidingen die gaan leren voor anderen te zorgen. Je leert jezelf beter kennen zodat je herkent “wat van jou is en wat van de ander” en zodat je je eigen rugzak goed in je bewustzijn hebt.

    De opleidingen die ik volgde betekenden elke keer voor mezelf dat ik uit mijn comfortzone stapte en meer leerde over mijzelf. Daarmee kan ik anderen helpen.

  6. Rebecca says:

    Donderdag als ik vrij ben, ga jij op de bank zitten met koffie en een boek en doe ik je huishouden. Stofzuigen, wasje whatever….
    Geen gemaar!!
    Laat het over je heen komen, misschien bevalt het wel. Wellicht een mooie start…

  7. Rebecca says:

    En laat ik nu ook nog net in een opleiding zitten waarbij ik leer voor anderen te zorgen. 🙂 maar waar het mij voornamelijk om gaat is dat Jolanda ook op haar gat kan zitten en zich niet zorgen hoeft te maken om het werk wat er ligt. Dat wordt gedaan.
    En zo gooi je, stapje voor stapje, je kont in de krib tegen dat nare stemmetje. Met als uiteindelijk doel dat je zelf bepaald wanneer je wat doet.
    Jij moet je lekker voelen met je jezelf en geen spoken uit het verleden tevreden willen stellen. Ik heb makkelijk praten, maar misschien kan ik zo wel mijn steentje bijdragen om het uiteindelijke doel te bereiken.
    Dus..

Een reactie is fijn! Daar kan ik wat mee :)